پژوهشنامه علوم دفاعی

پژوهشنامه علوم دفاعی

ارزیابی تاثیر مخاطرات محیطی مناطق بیابانی بر فعالیت های نظامی در کویر مسیله قم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار جغرافیای طبیعی گروه جغرافیا دانشگاه افسری امام علی (ع)
2 دانشجوی دکتری مدیریت راهبردی نظامی دانشگاه عالی دفاع ملّی
چکیده
مناطق بیابانی در همه حال می‌توانند چالش‌های بزرگی را برای نیروهای نظامی بوجود ‌آورند. عوامل جغرافیایی، زمین‌های ذوعارضه و خشن این مناطق بر نتیجه لشکرکشی و درگیری‌ها در طول تاریخ اثر گذاشته است. این در حالیست که جامعه علمی امروز، جغرافیای بیابان را بخوبی شناخته‌اند اما اثرات عوامل محیطی آن را بر عملیات‌های نظامی به‌ندرت بررسی نموده‌اند. بحث محدودیت در سخت‌ترین و خشن‌ترین شرایط در محیط بیابانی گرم است. هدف مقاله، ایجاد یک زمینه لازم برای پژوهش در این حجم است و چکیده‌ای از اثرات مخاطرات اقلیمی شناخته‌شده‌ای آن بر نیروهای نظامی را بررسی می‌نماید. در این تحقیق، برای درک بهتر این اثرات، مثال‌های تاریخی از نیروهای که در این محیط، حضورداشته‌اند در مقاله گنجانده‌شده است. در ادامه با هدف قیاس با تحلیل مطالب، دشت مسیله قم به ‌عنوان یک نمونه عملیاتی انتخاب گردید. داده‌های اقلیمی استان در یک دوره 25 ساله، نقشه‌های زمین‌شناسی، خاک‌شناسی و داده‌های رقومی منطقه مطالعاتی با استفاده از نرم‌افزار GIS تهیه شد. این پژوهش از نوع توسعه‌ای و کاربردی و به روش تحلیلی- توصیفی می‌باشد. با توجه به تحلیل نتایج؛ بیوکلیمای منطقه از نامطلوب‌ترین نوع بیوکلیمای که در طیف دمای با تنش‌های گرمایی بسیار بالا در تیرماه و تنش سرمایی پایین در دی‌ماه است. به‌طوری‌که دو عنصر دما و بارش بیشترین اثر را بر نیروهای نظامی دارند. بااین‌وجود، با توجه به موقعیت کشورمان ایران در کمربند خشک و بیابانی و هم‌چنین واقعیت‌های ژئوپلیتیکی فعلی در هژمونی سیاست جهانی امروز و علاقه‌مندی حضور نیروهای نظامی آمریکا در مناطق خشک و بیابانی که به‌احتمال ‌زیاد در آینده نیز ادامه خواهد یافت، ضروری است، به این‌چنین تحقیقاتی توجه ویژه به عمل آید تا بتوان چالش‌های پیشرو در آینده را برای نیروهای نظامی کاهش داد.                                       
کلیدواژه‌ها