1
استادیار علوم سیاسی دانشگاه امام علی(ع)، تهران، ایران.
2
استادیار روابط بین الملل دانشگاه امام علی ع
3
استادیار گروه ریاضی
چکیده
روابط نظامی میان ایران و پاکستان در بستر پویای ژئوپلیتیکی منطقه، تحت تأثیر مجموعهای از عوامل محیطی، راهبردی، فرهنگی و ژئواکونومیکی قرار دارد. یکی از مؤلفههای کلیدی اما کمتر بررسیشده در این میان، "هیدروپلیتیک" یا سیاست پیرامون منابع آب مشترک است. این پژوهش با هدف تحلیل جایگاه و میزان اثرگذاری عوامل هیدروپلیتیکی بر روابط نظامی ایران و پاکستان انجام گرفته است. روششناسی تحقیق از نوع ترکیبی (کیفی-کمی) و از نظر هدف، کاربردی بوده و بر مبنای دادههای کتابخانهای، مصاحبه با خبرگان و تحلیل آماری پرسشنامههای تکمیلشده انجام شده است. یافتهها نشان میدهد که مؤلفههای هیدروپلیتیکی نظیر رودخانههای مرزی، مرز دریایی گواتر و مرزهای آبی در دریای عمان نقشهای متفاوتی در سه بُعد «اهمیت»، «بسترسازی» و «مداخلهگری» در روابط نظامی ایفا میکنند. بر اساس آزمون فریدمن و تحلیل آنتروپی شانون، «مرزهای دریایی در دریای عمان» بیشترین نقش بسترساز و تأثیرگذاری را داشته، درحالیکه «رودخانههای مرزی» از اهمیت بالایی برخوردار بودهاند. همچنین نتایج نشان داد که مؤلفه «بسترسازی» با وزن ۰/۵۲، مهمترین بُعد در تأثیرگذاری بر روابط نظامی دو کشور است. در نهایت، پژوهش با ارائه مدلی تحلیلی نشان میدهد که فهم دقیق مؤلفههای هیدروپلیتیکی و نحوه مدیریت منابع آبی مشترک، میتواند بستری برای تعامل، کاهش تنش و ارتقای همکاری نظامی میان دو کشور فراهم آورد. ازاینرو، توجه به ژئوپلیتیک زیستمحیطی، امری ضروری در تدوین راهبردهای نظامی و امنیتی ایران در قبال پاکستان به شمار میرود.
مهدیان، حسین، ترکاشوند، جلال و اسفندیاری، حسن. (1404). جایگاه عوامل هیدروپلیتیک در روابط نظامی ایران و پاکستان. (e738611). پژوهشنامه علوم دفاعی، 5(2)، e738611
MLA
مهدیان، حسین، ترکاشوند، جلال، و اسفندیاری، حسن. "جایگاه عوامل هیدروپلیتیک در روابط نظامی ایران و پاکستان" .e738611 ، پژوهشنامه علوم دفاعی، 5، 2، 1404، e738611.
HARVARD
مهدیان، حسین، ترکاشوند، جلال، و اسفندیاری، حسن. (1404). 'جایگاه عوامل هیدروپلیتیک در روابط نظامی ایران و پاکستان'، پژوهشنامه علوم دفاعی، 5(2), e738611.
CHICAGO
مهدیان، حسین، ترکاشوند، جلال و اسفندیاری، حسن، "جایگاه عوامل هیدروپلیتیک در روابط نظامی ایران و پاکستان." پژوهشنامه علوم دفاعی، 5 2 (1404): e738611,
VANCOUVER
مهدیان حسین، ترکاشوند جلال، اسفندیاری حسن. جایگاه عوامل هیدروپلیتیک در روابط نظامی ایران و پاکستان. پژوهشنامه علوم دفاعی. 1404;5(2):e738611.