پژوهشنامه علوم دفاعی

پژوهشنامه علوم دفاعی

تحلیل جامع فناوری و تحقیقات در حوزه تسلیحات هایپرسونیک: چالش‌های فنی، روندهای میان‌رشته‌ای و پیامدهای استراتژیک در دفاع نوین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری مهندسی هوافضا، مجتمع دانشگاهی مکانیک دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران
چکیده
با توجه به تحولات چشمگیر در فناوری‌های نظامی و رقابت فزاینده قدرت‌های بزرگ، تسلیحات هایپرسونیک به دلیل قابلیت‌های منحصربه‌فرد خود در سرعت‌های بالا (بیش از ماخ ۵) و مانورپذیری در جو، جایگاه ویژه‌ای در راهبردهای دفاعی نوین یافته‌اند. این پژوهش با هدف ارائه درکی جامع و به‌روز از منظره‌ی فناورانه و تحقیقاتی در حوزه تسلیحات هایپرسونیک دفاعی صورت پذیرفته است. روش تحقیق شامل جمع‌آوری اطلاعات از منابع معتبر وب (گزارش‌های کنگره و GAO، تحلیل‌های خبری) و جستجوی نظام‌مند در پایگاه داده علمی Scopus (۲۰۲۱-۲۰۲۴) بوده است. داده‌های جمع‌آوری شده با استفاده از نرم‌افزار VOSviewer مورد تحلیل هم‌وقوعی واژگان و مصورسازی قرار گرفتند تا ساختار دانش، خوشه‌های موضوعی کلیدی (شامل آیرودینامیک هایپرسونیک، پیشرانش، مواد، هدایت و کنترل، و ابعاد استراتژیک/ژئوپلیتیکی)، روندهای زمانی فعالیت تحقیقاتی و فناوری‌های نوظهور شناسایی شوند. یافته‌ها نشان‌دهنده تمرکز بالای تحقیقات بر چالش‌های بنیادین فنی و همزمان بر کاربردهای نظامی و پیامدهای استراتژیک فناوری هایپرسونیک است. تحلیل نقشه‌های علمی گویای رشد شتابان فعالیت تحقیقاتی در سال‌های اخیر و ماهیت به‌شدت میان‌رشته‌ای این حوزه است. همچنین، فناوری‌هایی نظیر هوش مصنوعی و تسلیحات انرژی هدایت‌شده به عنوان حوزه‌های همگرای نویدبخش شناسایی شدند. نتایج پژوهش تصویری ساختاریافته از وضعیت کنونی فناوری هایپرسونیک، بازیگران اصلی، چالش‌های باقی‌مانده و مسیرهای احتمالی تحقیق در آینده ارائه می‌دهد که می‌تواند برای تصمیم‌گیری‌های آگاهانه در حوزه اولویت‌گذاری تحقیق و توسعه دفاعی مفید واقع شود.
کلیدواژه‌ها