تحولات جنگ‌های مدرن، از نبردهای سنتی به مخاصمات نامتقارن و فناورانه، حقوق بین‌الملل بشردوستانه را با چالش‌های نوینی مواجه کرده است. این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر اسناد و رویه‌های بین‌المللی، انطباق عملکرد نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در مخاصمات منطقه‌ای را با اصول کنوانسیون‌های ژنو و قواعد عرفی بررسی می‌کند. مطالعه به تحلیل مسئولیت‌های حقوقی، اعم از مسئولیت بین‌المللی دولت و مسئولیت کیفری فردی، پرداخته و بر ضرورت تقویت آموزش‌های حقوقی، ایجاد سازوکارهای نظارت بومی، و توسعه دیپلماسی حقوقی برای کاهش آسیب‌پذیری‌ها و ارتقاء مشروعیت بین‌المللی ایران تأکید دارد. شناسایی پیش‌دستانه تهدیدهای حقوقی در حوزه‌های نوپدید مانند جنگ سایبری و عملیات روانی نیز به‌عنوان راهبردی کلیدی پیشنهاد شده است. این پژوهش همچنین فقدان عضویت ایران در برخی اسناد بین‌المللی را چالشی برای انطباق حقوقی دانسته و تقویت حضور فعال در مجامع حقوقی را ضروری می‌داند. در نهایت، آموزش تخصصی پرسنل نظامی و تدوین پروتکل‌های عملیاتی منطبق با استانداردهای بین‌المللی، به‌عنوان گام‌هایی عملی برای پیشگیری از نقض قواعد حقوقی توصیه می‌شود.