پژوهشنامه علوم دفاعی

پژوهشنامه علوم دفاعی

بررسی زمانی – مکانی اشتغال بر اساس سه دهه سرشماری نفوس و مسکن و نقش آن بر آمایش دفاعی سرزمین ایران(مطالعه موردی استان سیستان و بلوچستان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه افسری امام علی(ع)، تهران، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیای نظامی دانشگاه افسری امام علی(ع)
چکیده
امنیت مفهومی است که تمامی شئونات زندگی انسان و کلیه ابعاد حیات او را در بر می­گیرد. برای رسیدن به امنیت پایدار، مستلزم برنامه‌ریزی ویژه در کلیه زمینه‌های اقتصادی، سیاسی، نظامی، اجتماعی و... می‌باشیم. بین امنیت و توسعه، رابطه متقابل وجود دارد و رسیدن به امنیت پایدار، نیازمند برنامه‌ریزی در جهت توسعه پایدار است.در حال حاضر در شهرهای مرزی بیشترین آمار بیکاری وجود دارد و از طرف دیگر بیشترین آمار جمعیت کیفری در بحث قاچاق کالا و مواد مخدر نیز به این مناطق تعلق دارد. بنابراین باید این مسایل را در ارتباط با هم مورد تحلیل قرار دهیم تا به دلایل ناامنی مناطق مرزی پی ببریم. استان سیستان و بلوچستان، بدلیل موقعیت خاص خود در سال‌های اخیر، محل درگیری‌های خشونت‌آمیز و ایجاد فرقه‌های مختلف و مخالفت‌های زیاد با مرکز بوده است. گرچه ریشه ناامنی بیشتر مواقع، سیاسی انگاشته شده است ولی پایین بودن شاخص توسعه نیز از دلایل عمده ایجاد این ناامنی‌ها است. از این رو مقاله حاضر با مد نظر قرار دادن ابعاد مختلف امنیت و همچنین رابطه متقابل امنیت و توسعه و با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی به دنبال بررسی زمینه­های ناپایداری امنیتی به ویژه بحث اشتغال و تأثیر فعالیت‌های اقتصادی در ایجاد امنیت در شهرهای مرزی این استان می‌باشد. درواقع توجه به مسایل اقتصادی و ایجاد بازارچه­های مرزی از مؤلفه­های ایجاد امنیت در مناطق مرزی می­باشد. نرخ بیکاری استان سیستان وبلوچستان که در سال 1375 به متوسط نرخ بیکاری در کشور نزدیک شده و به 9 درصد رسیده بود، به شدت افزایش یافته و براساس سرشماری سال 1385 این عدد به 56/49 درصد و در سال 1395 به 31/53 درصد رسیده است. نرخ بیکاری در مناطق شهری در استان در سال 1395 به 3/21 درصد و در مناطق روستایی به رقم بی سابقه 42 درصد رسیده است که نشان دهنده وضعیت بحرانی و فقر شدید روستاییان استان می­باشد که همین نبود اشتغال خود دلیلی اصلی ایجاد ناامنی در ابعاد مختلف استان می­باشد. دوری از مرکز، پایین بودن سطح سواد و شرایط توپوگرافی منطقه نیز در ایجاد این ناامنی دخیل بوده است. بنابراین در این مقاله با در نظر گرفتن مسایل اقتصادی به بررسی امنیت در مرزهای سیستان و بلوچستان پرداخته است. براساس آمارهای گرفته شده از سال های 1375 تا 1395 بطور میانگین شهرهای زاهدان، میرجاوه و نیکشهر از لحاظ فعالیت­های اقتصادی در وضعیت مطلوب­تری نسبت به سایر شهرهای استان بوده‌اند و شهرهای مهرستان، دلگان و هیرمند وضعیت نامطلوبی به لحاظ فعالیت اقتصادی در استان دارند و درمیان شهرهای مرزی به لحاظ اشتغال و نقش آن بر آمایش دفاعی شهرهای میرجاوه، چابهار، سراوان و خاش وضعیت مطلوب‌تری نسبت به شهرهای سرباز، هیرمند و زهک داشته‌اند.
کلیدواژه‌ها