پژوهشنامه علوم دفاعی

پژوهشنامه علوم دفاعی

تحلیلی بر نقش علوم جوی در عملیات‌های دوران دفاع مقدس ( با تاکید بر عملیات خیبر، والفجر8 و کربلای 5)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار اقلیم شناسی گروه جغرافیا دانشگاه افسری امام علی (ع)، تهران، ایران
چکیده
شناخت عوامل جغرافیایی و به‌کارگیری آنها در طرح‌ریزی‌های نظامی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و به‌عنوان یک عامل برتری‌ساز در عملیات‌ها می‌تواند اثر تعیین‌کننده و حیاتی بر طرحهای نظامی داشته باشد. بنابراین، شناخت دقیق عوامل جغرافیایی و میزان نقش‌آفرینی آن از اهم موضوعات نظامی و عمده‌ترین محورهای فعالیت اطلاعاتی محسوب می‌شود. در طراحی عملیات‌های نظامی از «مشخصات منطقه عملیات»، «وضعیت نیروهای دشمن» و «وضعیت نیروهای خودی» به‌عنوان عوامل مؤثر نام‌برده می‌شود. تأثیر «منطقه عملیات» به‌ویژه خصوصیات زمین و اقلیم منطقه در طراحی نظامی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. آب‌وهوا به‌عنوان یک عامل برتری ساز در عملیات‌ها می‌تواند اثر تعیین‌کننده و حیاتی بر روی طرح‌های دفاعی داشته باشد. بنابراین شناخت دقیق اقلیم منطقه و میزان نقش‌آفرینی آن در برقراری امنیت ‌و دفاع مستحکم از اهم موضوعات نظامی و عمده‌ترین محورهای فعالیت اطلاعاتی و عملیاتی محسوب می‌شود. در دوران دفاع‌ مقدس نیز این موضوع برای فرماندهان حائز اهمیت ویژه بود و یکی از دلایل موفقیت رزمندگان در دوران دفاع مقدس توجه و بهره‌گیری صحیح از عوامل جغرافیایی و اقلیم منطقه در عملیات‌ها بوده است. ازجمله عوامل مؤثر در عملیات‌های نظامی دوران دفاع مقدس نیز شرایط سرزمینی و جغرافیایی است. با توجه به تسلیحات پیشرفته دشمن، استفاده بهینه از شرایط جغرافیایی به‌ویژه عوامل اقلیمی در پیروزی رزمندگان کشور نقش کلیدی داشته است. در این پژوهش با استفاده از آمار و اطلاعات دریافتی از سازمان هواشناسی کشور طی دوره 35 ساله به تحلیلی نقش علوم جوی در عملیات‌های دوران دفاع مقدس با تاکید بر سه عملیات خیبر، والفجر 8 و کربلای 5 پرداخته شد. نتایج حاصل نشان داد که عوامل جغرافیایی از جمله آب‌وهوا نقش مهمی در موفقیت این عملیات‌ها داشته است.
کلیدواژه‌ها