خاطره فرآیندی فعال و پویاست. تاریخ شفاهی رویدادی است که روایت خاطره‌ای به‌واسطۀ ارتباط شکل‌گرفته بین مصاحبه‌گر با راوی، در بستر واقعی زمان و در واکنش به مجموعه‌ای از ارجاعات بیرونی به وجود می‌آید. خاطرات از منابع اصلی در تاریخ شفاهی هستند. با تحلیل داده‌های تاریخی مندرج در خاطرات، وقایع و حقایق زیادی راجع به دوران اسارت رزمندگان و سربازان ایرانی در بند رژیم بعث آشکار می‌گردد که در نگارش تاریخ شفاهی دفاع مقدس مؤثر است. این پژوهش نشان می‌دهد خاطرات منتشرشدۀ رزمندگان و کنشگران دورۀ دفاع مقدس به‌ویژه خاطرات آزادگان یکی از منابع مهم برای نگارش تاریخ شفاهی دوران دفاع مقدس است که بسیاری از زوایا و جنبه‌های ناگفتۀ جنگ تحمیلی عراق علیه ایران را آشکار می‌سازد؛ البته خاطرات بررسی‌شده از نظر نوع نگارش و فراگیری حقایق تاریخی یکدست نیستند؛ به‌گونه‌ای که برخی ارزش اطلاعاتی و تاریخی بالایی دارد و برخی دیگر به علت کلی‌گویی و ... ارزش تاریخی کمتری دارند. اغلب خاطرات، آثاری برون‌گرا هستند، ولی در بخش‌هایی که بیشتر مربوط به دوران حبس در سلول انفرادی است، حالت درون‌گرایانه می‌گیرند. خاطرات آزادگان درواقع نوعی مستندسازی علم و تجربیات آزادگان جنگ تحمیلی به‌حساب می‌آید که گاه می‌تواند در تصمیم‌گیری‌های کلان نیروهای مسلح (ستاد کل نیروهای مسلح) استفاده شود. این تحقیق از نوع بنیادی و بر اساس روش تحلیل محتوا انجام‌شده است.