معنویت، از جمله مؤلفه­های حقیقی حیات بشر است که نقشی اساسی در سعادت آدمی ایفا می­کند. انسان­هایی که لوح وجودشان به گوهر معنویت آراسته­است، از هر چیزی که این گوهر ارزشمند را دچار آلایش ­کند، پرهیز می‌کنند. یکی از صفاتی که انسان را از معنویت دورمی­کند و آموزه­های دینی، ما را از آن نهی­کرده­اند، نفاق یا دورویی است که نوع بشر، بیش و کم گرفتار آن است. امیرالمؤمنین، امام علی^(ع)، که انسان­شناسی خود را در مکتب قرآن­کریم و پیامبر اعظم^(ص) آموخته­است، همة بندگان خدا را از اهل نفاق برحذر داشته و شاخصه­­های این دسته از مردم را در ضمن خطبه ۱۹۴ نهج­البلاغه برشمرده­است که این نوشتار، ضمن معرفی این شاخصه­ها و تبیین و تحلیل مؤلفه­های معنویت، نقش بسیار مهم نفاق­زدایی در محیط­ خدمتی را در جهت ارتقای معنوی کارکنان تبیین­کرده­است. مبتنی بر این هدف، مسألة اصلی پژوهش، «چیستیِ شاخصه­های نفاق و مؤلفه­های معنویت و چگونگی نقش نفاق­زدایی در ارتقای معنویت در محیط خدمتی با تمرکز بر آموزه­های نهج­البلاغه» است که به روش تحلیل محتوا از نوع تحلیل مضمون با روش گردآوری کتابخانه­ای و تمرکز بر متن اصلی نهج‌البلاغه و برخی منابع مرتبط به این موضوع پرداخته­است. نتایج این مطالعه گویای آن است که ۲۸ شاخص برای اهل نفاق در خطبه ۱۹۴ نهج­البلاغه ذکرشده­ که نزاهت و طهارت کارکنان از آن­ها­، محیط خدمتی را به عطر معنویت که مبتنی بر سه مؤلفة خدامحوری، معادباوری و ولایت­مداری است، معطرمی­کند.