پژوهشنامه علوم دفاعی

پژوهشنامه علوم دفاعی

تأثیر زبان عربی بر واژه‌سازی و واژه‌گزینی نظامی در زبان فارسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه افسری امام علی(ع)، تهران، ایران
چکیده
حملة اعراب (مسلمان) به ایران و شکست ساسانیان، سرآغاز تحولات شگرفی در زبان فارسی شد. زبان فارسی در تمام سطوح خود  از جمله قلمرو آوایی، دستگاه واژگان و تعابیر معنا و دستگاه دستور از زبان عربی تأثیرات زیادی پذیرفت، اما از بین نرفت. این تغییرات منجر به شکل­گیری دورۀ جدیدی در زبان فارسی به نام «فارسی دری» یا «فارسی نو» گردید. از این رهگذر، واژگان زیادی از زبان عربی وارد زبان فارسی شد. زبان فارسی نیز متقابلاً تأثیرات زیادی بر زبان عربی گذاشت و واژگان زیادی از زبان فارسی وارد زبان عربی شد. از دلایل مهم نفوذ زبان عربی در زبان فارسی می‌توان به رواج دین مبین اسلام و از بین رفتن دین زردشتی در ایران، تأسیس نظامیه‌ها، تقلید نویسندگان و شاعران فارسی زبان از نویسندگان و شاعران عرب، اصرار در کاربرد واژگان عربی از سوی نویسندگان و شاعران از قرن ششم به بعد و ... اشاره کرد. ورود واژگان عربی در زبان فارسی از یک طرف بر غنای زبان فارسی افزود و از طرف دیگر بسیاری از واژه‌ها ضرورتی نداشت که وارد زبان فارسی شوند.  یکی از تأثیرات زبان عربی بر زبان فارسی کاستن قدرت زبان فارسی در خاصیت اشتقاق‌پذیری آن است. نفوذ بیش از حد واژگان نظامی عربی در مکاتبات نظامی ارتش جمهوری اسلامی ایران آشکار و مشهود می‌باشد. این امر بعضاً سبب مبهم‌نویسی، نامفهومی و عدم درک درست معانی جملات در مکاتبات نظامی آجا شده است که در نهایت منجر به اشتباه در برداشت معنی و منظور درست جملات در مکاتبات مهم می‌گردد و بر کیفیت پیام‌رسانی و فرآیندهای اداری تأثیر قابل توجهی می‌گذارد؛ بر این اساس توجه به رویکرد درست و روشمند برای استفاده از واژگان فارسی اصیل یا واژگان عربی صحیح و رایج با معنی روشن در مکاتبات نظامی ضروری است. مبنای این تحقیق بر روش استقرایی با تأکید بر شیوۀ تحلیل محتوا است.
کلیدواژه‌ها